Op de website van het boek Hypeocratie staat nu een artikel over de aanpak die ik ga hanteren. Voor de liefhebbers staan in het artikel linkjes naar twintig gedeelde notitieboeken in Evernote waar ik het ruwe bronnenmateriaal in bewaar. De site zelf staat redelijk in de steigers. Ik wil nog wat stoeien met de grafische elementen en het thema kan me nog definitief bekoren. Maar voor nu kan het schrijven op de online werkstek beginnen.
|
||||||
 Verwacht eind 2013  Verwacht 2014 |
Een van de leidende vragen voor “Hypeocratie” is: “Waarom begrijpen wij technologie niet?”. Het is een wat vage vraag en het is riskant om een container als ‘technologie’ te gebruiken. Maar goed, het boek is ook nog niet af. Eén antwoord vond ik vorige week in het boek “Technopoly” van Neil Postman. Geen nieuw boek (jaartal), maar zo’n beetje tot het voorlaatste hoofdstuk resoneerde Technopoly erg sterk met gedachten en meningen die ik in de loop der jaren heb gehad en ontwikkeld. Een van Postman’s centrale thesen is dat ‘we’ het ethisch en historisch bewustzijn zijn kwijtgeraakt waarmee we technologie kunnen duiden en op een verantwoordelijke manier gebruiken (in een ander artikel ga ik hier wat dieper op in). En dan komt het bericht voorbij over het College van Bestuur van de HvA dat letterlijk de stekker trok uit de 3D-printer waarmee docenten bezig waren om een pistool af te drukken. Dit laatste omdat ze een discussie met de studenten wilden uitlokken over de ‘vrijheid van informatiedeling’. Het ‘nou nou’ was hoorbaar. De docenten werden -voor even- helden en voorvechters van de vrijheid. Mijn reactie -duidelijk geïnspireerd door Technopoly- was een andere.  photo: The Library of Congress Over nut en noodzaak van ethische discussies rond nieuwe technologie ben ik het snel met je eens, maar is het nodig om een pistool af te drukken om een discussie te beginnen over de ethische grenzen en risico’s van 3D printen? Moet je dan ook eerst een juwelier beroven alvorens een ethisch-juridische discussie over de beginselen van het strafrecht te mogen beginnen? Daar ben je dan mooi klaar mee als criminoloog of strafrechtgeleerde. Trouwens, gaat het wel over de ethische grenzen en risico’s van 3D printen? Is de technologie dan het probleem? Ja, nieuwe -en oude- technologie kan onethisch en onverantwoord worden gebruikt, maar ik ben geen aanhanger van het idee dat technologie ‘in zichzelf’ bezield kan zijn met goede en/slechte eigenschappen. We hebben het toch ook niet over de ethische grenzen en risico’s van een botermesje? Tenzij je toezicht moet houden op een groep psychopaten. De HvA-case maakt, mijns inziens, wel zichtbaar dat -als het gaat om technologie- de grens tussen gezond verstand en psychopathie makkelijk overschreden kan worden. Een ethisch gemankeerde digibeet kan met een 3D printer inderdaad makkelijk een wapen maken en vervolgens symbool van de ‘Nou nou’-vrijheid worden. (Heeft ‘De Wereld Draait Door’ al gebeld?) Onder normale omstandigheden mag je in Nederland geen wapen bezitten, ook niet om een discussie uit te lokken. Een gemiddelde puber die even stoer met een wapen poseert, dat fotografeert en op Facebook zet, kan direct een arrestatieteam verwachten. Jazeker, in het tijdperk van het internet is het geen enkel probleem om met een niet al te snuggere zoekopdracht de instructies te vinden voor het maken van een IED of vuile bom. Maar – en zo vreemd is het toch niet- we behandelen het maken van een wapen niet in de les Metaalbewerking en staan tijdens Scheikunde niet al te lang stil bij het maken van een bom met diesel en kunstmest. Dus tijdens welke les zouden het afdrukken van een pistool wel kunnen rechtvaardigen? Zijn de studenten van de betreffende opleiding dan niet in staat om een beetje slap te ouwehoeren over ethische vraagstukken zonder enig visuele en tactiele hulpstukken? Ja, helaas, we leven in een wereld waar hele handige jongens (en meisjes) van een elektrisch scheerapparaat een vuurwapen kunnen maken (of een tatoeage apparaat). Een gemiddelde PI heeft een leuke collectie van dergelijk huisvlijt en technisch kunnen liggen.En ja, er zullen nog wel meer mogelijkheden opduiken met 3D-printen waar we ons maatschappelijk ernstig zorgen over gaan maken. Dat vraagt een zinvolle discussie, niet over de technologie ‘an sich’, maar over de vraag of wij in staat zijn een helder ethisch kompas te houden. Ik heb de afgelopen periode omschreven als ‘wandelen in een schrijversmist’, enerzijds wel weten welke kant ik op wilde met volgende schrijfprojecten, nog wat moeite hebbend om oudere projecten helemaal los te laten en anderzijds ook onvoldoende scherp voor ogen hebben waar de volgende boeken precies over moeten gaan. De containers waren wel duidelijk: Technology Barrier, over digitale geletterdheid, nieuwe technologie en de vraag waarom we die niet begrijpen; en Gekleurde wereld, over interculturele hulpverlening. Het werd ook niet veel scherper omdat ik helemaal geen zin had om te schrijven. Op een gegeven moment besloot ik om verschillende aangereikte artikelen te schrappen en de betrokkenen te informeren dat ik 2013 tot sabbatical had verklaard. Dat gaf rust.  photo: *PaysImaginaire* ‘Niks doen’ zit niet echt in mijn systeem en ik heb me de afgelopen maanden prima vermaakt met het kloppen op de deuren in Utrecht, met pastorale zorg, met lezingen. Ik merk dat ik daarmee een nieuw evenwicht in mijn leven heb gevonden. En dat prikkelt vervolgens weer het verlangen te gaan schrijven. Maar goed, het ontbrak aan inspiratie en scherpte. De scherpte kwam, een beetje, door het verzoek van de uitgever om een outline voor Technology Barrier op te stellen. De inspiratie kwam, zoals wel vaker, door mij juist niet in het onderwerp te verdiepen maar te grasduinen in andere weiden, zoals de voedselindustrie, of te lezen over bijvoorbeeld de geschiedenis van Scientology, de financieel-economische crisis en de rol van banken, of – het kan echt gekker – survival in stedelijke gebieden, een stukje geschiedenis van de CIA en het groeiende gebruik van drones. “Technology Barrier” paste steeds minder bij die rode draad en na wat vrije associatie met trefwoorden en onderwerpen bleef “Hypeocratie” (uit te spreken als hype-o-cratie) hangen als nieuwe titel. De schrijversmist trok een heel stuk weg. Ik geef toe dat deze titel riskant is. Als je het boek straks in de (digitale) boekhandel ziet staan, zul je aan de hand van de titel alleen geen conclusie trekken over de inhoud. Daarvoor is de titel niet beschrijvend genoeg. Voor ik het weet zet een argeloze medewerker of klant het boek op het schap “Psychologie en zelfhulp”. Hmmm, ik geloof dat de verkoopkansen dan wellicht zelfs beter worden Maar zonder gekheid, Hypeocratie is voor mij de juiste titel. Hij stimuleert de creativiteit en helpt om het onderwerp verder te uit te werken. De afgelopen dagen heb ik ruim 2000 notities, rapporten en whitepapers in mijn Evernote-account kunnen ordenen en ben ik direct tegen een aantal gaten in het benodigde materiaal aangelopen. Ik heb een nieuwe online stek voor het schrijven van artikelen en ruwe hoofdstukken: www.hypeocratie.nl, wat doorverwijst naar een site bij WordPress.com. Bij het schrijven van het BYOD-boek is WordPress.com mij goed bevallen. Ik heb minder mogelijkheden dan bij een zelfgehoste website, maar ik hoef me ook alleen te concentreren op de content, niet op het onderhoud en het beveiligen. Hoe en waar Hypeocratie als boek uiteindelijk zal verschijnen is nog even onbekend. De richtdatum is eind 2013. De artikelen verschijnen natuurlijk veel eerder, in eerste instantie verkennend en beschrijvend met wat later in het schrijfproces de meer doorwrochte en analytische stukken. Het eerste artikel: “Begrijp jij de hypeocratie?” staat inmiddels online. Nee, de sabbatical is nog niet voorbij, de schrijversmist is nog niet helemaal opgetrokken. Waar ik de komende maanden over ga schrijven, en in welk tempo, wordt volledig bepaald door de mate waarin ik er zin in heb. Zonder deadlines, zonder verplichtingen. Het moet vooral leuk blijven “Jongere bang voor mobiel bankieren” kopte de Spits vanmorgen. De generatie die haar hele hebben en houwen op het internet plaatst en zonder – zo lijkt het soms – enige gêne het eigen gedrag en dat van anderen vastlegt op Youtube trekt de veiligheid van mobiel bankieren in twijfel. Alleen de 65+-ers vinden het nog enger. Terechte angst of niet? Dit was echter niet het enige bericht dat vandaag op mijn radarscherm kwam waarbij de vraag: “Ben jij bang voor nieuwe technologie?” te rechtvaardigen is. photo: Paul Keller Wat te denken van het artikel over het Amerikaanse bedrijf Citizen dat de gezondheid van haar medewerkers hoog op de agenda heeft staan. Daar kunnen we toch niets op tegen hebben? Totdat je beseft dat het bedrijf tools uit Quantified Self gaat gebruiken. Leg maar vast hoeveel je werkelijk beweegt, hoeveel en wat je eet, et cetera et cetera. Vervolgens worden die gegevens gedeeld met het bedrijf, uiteraard met het doel een maatwerkprogramma voor jou samen te stellen. Een strak plan of een onverantwoorde schending van de privacy van jou als medewerker? Voor alle duidelijkheid, al dat ‘gedoe’ over privacy staat het maken van gezonde winsten alleen maar in de weg. Dat lijkt tenminste de boodschap te zijn van de lobbyisten die in dit Wall Street Journal-artikel worden besproken. Maatregelen die de privacy van medewerkers beschermen botsen met de belangen van investeerders…. en dat moeten we niet willen, toch? Via de [. ..] → Lees verder: Ben jij bang voor nieuwe technologie? “Don’t talk to me about nutrition. Talk to me about taste, and if this stuff tastes better, don’t run around trying to sell stuff that doesn’t taste good”. Dit was de reactie van Stephen Sanger, CEO van General Mills, na een presentatie voor de giganten uit de voedselindustrie waarin ze werden gewaarschuwd voor de groeiende zwaarlijvigheid en gezondheidsklachten van Amerikanen en de bijdrage die hun producten daar aan leverden. Deze bijeenkomst in 1999, georganiseerd door Kraft (de concullega), was een poging om tot industriebrede afspraken over een sterk verminderd verbruik van zout, suiker en vet in voedselproducten te komen. Want, zo stelde Kraft, de voedselindustrie liep het risico soortgelijke claims als de tabaksindustrie aan de broek te krijgen. De opmerking van Sanger maakte korte metten met het voorstel van Kraft. Journalist Michael Moss onderzocht voor “Salt Sugar Fat: How the Food Giants Hooked Us” waarom de voedselindustrie enorme hoeveelheden zout, suiker en vet gebruikt om het eten voor ons zo aantrekkelijk én gemakkelijk mogelijk te maken. En waarom het zo lastig is om stappen terug te zetten. photo: rutlo Moss maakt in het boek een fascinerende reis langs fabrikanten als Nesté en Kraft, en krijgt van hen ook alle medewerking. Hij sprak met wetenschappers van Monell, een onderzoeksinstituut voor smaak en reuk, dat goeddeels door de voedselindustrie wordt betaald maar vervolgens wel behoorlijk onafhankelijk en kritisch los gaat. Moss ging ook op visite bij (voormalige) CEO’s en onderzoekers die binnen [. ..] → Lees verder: Boekbespreking: Salt Sugar Fat, en een les voor digitale geletterdheid Als het gaat om het schrijven van een volgend boek wandel ik nog rustig door de mist. Ik merk dat ik niet kan schrijven van een ‘writer’s block’, want ik schrijf meer dan genoeg. Alleen niet online en niet aan mijn volgende boek. Het is meer een schrijversmist: ik weet globaal wel waar ik over wil schrijven, maar het geheel is nog niet scherp genoeg. Plus, ik heb – na het jaar in, jaar in één a twee boeken geschreven te hebben – ook even geen zin in een nieuw boek. Het wil niet zeggen dat ik stil zit. De afgelopen maanden ben ik een aantal maal geïnterviewd over ‘bring your own device’, recent nog voor het Financieele Dagblad (PDF). Het onderwerp blijft actueel al zie ik wel een verschuiving in hoe we in Nederland BYOD verder oppakken. Volgende week donderdag, 11 april 2013, geef ik een lezing over een onderwerp dat dichter bij het boek over ‘Technology Barriers’ ligt, met als titel “Genezen van het Big Brother-syndroom?” Het is een lezing in het kader van de Cunningham Lindsey Masterclass 2013. Het thema van de masterclass, gericht op deelnemers uit de aansprakelijkheidswereld, is: “Het glazen huis. Manoeuvreren langs de scherpe randen van de privacy?!”. De lezingen pakken het onderwerp “privacy” op vanuit verschillende gezichtspunten. Ik vlieg het onderwerp aan vanuit het individuele perspectief en het raamwerk van digitale geletterdheid. De aankondiging van “Genezen van het Big Brother – syndroom” is: Wij vertrouwen stemcomputers niet, vertrouwen de kastjes voor de kilometerheffing niet en [. ..] → Lees verder: Genezen van het Big Brother-syndroom? Een tijdje geleden besefte ik dat ik 10 jaar geleden ben begonnen met het schrijven van artikelen. Het was, destijds, een manier om mijn hobby – het spelen met en testen van eindgebruikerssoftware- enige structuur te geven. Drie jaar later kwam de kans voorbij om een boek te schrijven. Terugkijkend op de artikelen, boeken, nieuwsberichten en blogbeschouwingen zie ik een enorme productie met hier en daar een zelfgekozen ‘sabbatical’. Een periode als nu, een periode waarin ik nauwelijks tot niets op papier kan krijgen, is …. anders. Niet dat ik helemaal niets schrijf. Recentelijk heb ik de contouren geschetst van MyHealth, een uitwerking van het paradigma van radicale individualisering van ICT. Maar voor de rest heb ik ….geen …. zin. En, naarmate de weken verstrijken, vind ik het wel prima zo. Waar de mist over mijn schrijverschap maar niet wil optrekken wordt het op het spirituele vlak een heel stuk helderder. De afgelopen weken maak ik, wat ik maar even noem, een spirituele herijking door. Maart en april zijn altijd al bijzondere maanden met als centrale dag de Gedachtenisviering, het stilstaan bij de dood van Jezus Christus (dit jaar op 26 maart). In deze periode besteed ik meer tijd ‘op straat’, ga ik vaker van huis tot huis. Dit jaar heb ik het gekoppeld aan extra activiteiten in de gemeente waar ik dien: herderlijke bezoeken, lezingen. Toevalligerwijs kreeg ik een uitnodiging om een presentatie te geven op het symposium ‘Geloof in de Geneeskunst’. Het is lekker druk en -naast mijn reguliere werk- heb [. ..] → Lees verder: Schrijversmist en spirituele herijking Misschien is het de leeftijd (ergens begin ik te beseffen dat ik geen 20 meer ben), maar de onderwerpen e-health en het elektronisch patiëntendossier (in welke recente incarnatie dan ook) trekken regelmatig mijn aandacht. Binnen de HCC is e-health in 2012 onderzocht als mogelijk thema. Het EPD is in mijn lezingen over ‘bring your own device’ en radicale individualisering van ICT gebruikt als voorbeeld. En ik merk dat ik in het boek ‘Technology Barrier’ ruimte wil maken voor het snijvlak gezondheid, zorg en technologie, simpelweg omdat we hier straks allemaal mee te maken krijgen en ik er niet gerust op ben dat ‘we’ op een verstandige manier dossiervorming en dossierbeheer (informatiedeling) in de gezondheidszorg aanpakken. Een eerste verkenning dan maar. ‘Function creep’ en ‘authority creep’ Toegegeven, ik ben ‘lichtelijk’ bevooroordeeld ten aanzien van grote, centrale opslagsystemen waarin mijn persoonlijke gegevens zijn opgeslagen en waarover ik geen enkele controle heb. Ik denk niet dat dergelijke systemen, waarvan de gegevens (zeer) regelmatig worden geraadpleegd en bijgewerkt, afdoende zijn te beveiligen. Daarnaast loop ik al lang genoeg mee om – wat ik maar even noem – ‘function creep’ en ‘authority creep’ als een vaststaand feit te beschouwen. Ongeacht de initiële waarborgen komt in de loop der tijd toestemming om de gegevens te koppelen aan andere gegevens (die weer voor een ander doel zijn verzameld) en om de gegevens voor andere doelen te gebruiken dan oorspronkelijk de bedoeling was. Het is een kwestie van tijd voordat de ‘juiste’ legitimering op tafel wordt gelegd, een legitimering [. ..] → Lees verder: Wat is de toekomst van e-health en het EPD? MyHealth Met enige regelmaat schrijf ik ook over mijn geloofsovertuiging en de onderwerpen die mij als Jehovah’s Getuige bezig houden. Dankzij dat soort artikelen ben ik recentelijk benaderd door de symposiumcommissie van de Medische Faculteitsvereniging Nijmegen. De MFVN organiseert op 11 maart het symposium: “Geloof in de geneeskunst“. De vraag was of ik iets kon vertellen over de rol van het geloof en geweten in relatie tot medische behandelingen. En dan gelijk de wat zwaardere vraagstukken als orgaandonatie en levenseindebeslissingen. Ik heb wel zin om daar meer over te vertellen. Ik vind het so wie so een prima initiatief om een bewust stil te staan bij de rol die geloofsovertuigingen kunnen en mogen spelen in de relatie arts-patiënt. De introductietekst voor de lezing is: “Ik stel het belang van de patiënt voorop en eerbiedig zijn opvattingen. Ik zal aan de patiënt geen schade doen”, zo stelt de artseneed. Maar wat doe je als het geweten, de geloofsovertuiging van een patiënt in jouw ogen de meest effectieve behandeling in de weg staat? Als je er vast van overtuigd bent dat het eerbiedigen van het geweten van de patiënt tot schade gaat leiden? Jehovah’s Getuigen staan bekend om hun consequente weigering bloedtransfusies te aanvaarden. De medische wetenschap heeft hierop ingespeeld door nieuwe behandelmethoden en chirurgische technieken te ontwikkelen. Meerdere ziekenhuizen bieden inmiddels bloedloze chirurgie aan. Maar dit betekent niet automatisch dat het spanningsveld tussen medische techniek, de kennis en vaardigheden van de medische staf en het geweten van de patiënt dan is opgelost. In de lezing “Voet [. ..] → Lees verder: Voet tussen de deur van het geweten ‘Technology Barrier’ zou heel makkelijk op een boek kunnen uitdraaien over ‘informatiestress’ of ‘hoe om te gaan met een overvloed aan informatie’. Bij de inleesfase van een nieuw boek kijk ik altijd met tevredenheid terug op mijn oorspronkelijke opleiding tot historicus (om precies te zijn, een maatschappijhistoricus). Volgens mij kan een historicus met twee situaties prima uit de voeten: een situatie waarin nauwelijks primair bronmateriaal is (en daar nog een mooi en zinnig verhaal omheen bouwen) en een situatie waar je verzuipt in primair bronmateriaal (en daar weer een compact, mooi en zinnig verhaal uit destilleren). Voor ‘Technology Barrier’ gaat de tweede situatie wel op. Een deel van het boek gaat straks over actuele en (verwachte) toekomstige trends over de samenleving en de technologie. Je moet dan denken aan BYOD, (private) cloud, big data, zeg maar de usual suspects van dit moment tot aan het (in mijn ogen) meer esoterische ‘singularity’ en de scherper worden contouren van bijvoorbeeld het ‘internet of things’, ‘quantified self’, nanotechnologie, e-health. De primaire focus is voor mij niet om al deze trends te duiden en in een toekomstperspectief te plaatsen. Ik vind het belangrijker om te bestuderen en vast te leggen hoe anderen er over denken en schrijven en welke impact dat heeft op besluitvorming, op het denken over technologie in het algemeen en op bedrijven, overheden, organisaties en individuen. De hoeveelheid trends die ik nu in de gaten hou maakt dat ik midden in een rivier van artikelen, wc-eend rapporten en whitepapers sta. Het is dan iedere keer [. ..] → Lees verder: Lezen, lezen en nog eens lezen |
 Verschenen november 2012  Verschenen in juli 2012  Verschenen in oktober 2011 |
||||
|
Creative Commons CC-NC-SA 3.0 2013 Jan Stedehouder - Some Rights Reserved Powered by WordPress & Atahualpa |
||||||
.
.
