|
|
Door jan, op 15 juni 2013 Het schrijven van Hypeocratie! is voor mij ook het zoeken naar de juiste inspiratie, naar een plek die de creativiteit prikkelt. De afgelopen weken heb ik goede schrijfsessies gehad in de Centrale Bibliotheek in Rotterdam. Ergens bekroop me de ironie van de situatie. Ik ben bezig met een boek over technologietrends en -hypes, trends waarvan bibliotheken fors te lijden hebben. Ik werk te midden van kasten vol boeken, maar geen moment is het nodig geweest om op te staan en een van die boeken te pakken voor mijn research. Alles wat ik nodig heb is digitaal beschikbaar. Ik heb voldoende aan mijn laptop, mijn tablet en een goed werkende internetverbinding die voor € 12,50 een jaar lang onbeperkt te gebruiken is.
Een persoonlijke geschiedenis van lezen
De Centrale Bibliotheek, het nieuwe gebouw dan, staat er sinds 1983. Een prachtig modern gebouw, een gebouw met een eigen smoelwerk. ’Mijn’ eerste bibliotheek was gelegen aan het Marconiplein in Rotterdam. Ik weet niet meer hoe oud ik was, maar op een gegeven had ik doorgekregen dat je als kind gratis lid kon worden van de bibliotheek. Volgens mij ging ik bijna wekelijks naar de bibliotheek, met een sporttas die weer volgeladen werd voor de terugweg. Ik las me suf. De afdeling Kinderboeken was mij al snel te klein. Het was fascinerend om langs de kasten te lopen en nieuwe onderwerpen te ontdekken, ze boeiend te vinden. De Centrale Bibliotheek was groter, had meer, een ware tempel van het lezen.
Lezen doe ik nog steeds. Niet meer met sporttassen tegelijk (helaas). Mijn Kindle gaat vrijwel altijd mee, waar ik ook naartoe ga. ’Lezen’ is voor mij grotendeels ’digitaal lezen’ geworden. De boekenkast staat nog wel vol, met boeken die (nog) niet in digitale vorm beschikbaar zijn, met boeken die ik liever vanaf papier lees. Maar het is wellicht meer dan tien jaar geleden dat ik een bibliotheek binnen liep om een boek te lenen. Geen specifieke reden, het gebeurde gewoon.
Op zoek naar een inspirerende plek
Sinds oktober 2012 wonen we in Nieuwegein, vlak bij Utrecht. Utrecht is een stad waar je over de geschiedenis struikelt. Ik vind het heerlijk op zaterdagmorgen door het centrum te lopen, op zoek naar mensen waarmee ik mijn geloof kan delen en ondertussen kijkend naar de historische gebouwen, naar geschiedenis in de moderne tijd. Ik ben gefascineerd door rare combinaties. Ik vind het iets krankzinnigs als in een oude communistische boekhandel de NRC en Trouw verkocht worden. Ik krijg dan het beeld van voormalige ’kameraden’ die inmiddels prima geboerd hebben, daardoor ook in het stervensdure centrum kunnen wonen en ’for old time’s sake’ in de Rode Boekwinkel hun NRC-tje voor het rechtsliberale nieuws gaan halen.
Maar, hoe mooi en fascinerend ook, ik merk dat Utrecht en ik creatief gezien nog niet resoneren (sorry). Het prikkelt (nog) niet de inspiratie die ik nodig heb voor nieuwe artikelen en hoofdstukken. Misschien mis ik te veel het conflict tussen het oude en het nieuwe, of het samengaan van het oude en het nieuwe. In Rotterdam vind ik die inspiratie wel, in het straatbeeld, in de mensen.
Een hang naar het oude
Maar het is niet alleen Rotterdam, niet alleen de werkplek in een bibliotheek. Sinds ik met Hypeocratie! bezig ben heb ik een hang naar oude technologie. Ik zit volop te genieten van het trendwatching. Het is mogelijk mij volledig te verliezen in het volgen van de ’cutting edge’ van verschillende technologietrends, te lezen wat de hogepriesters van de Hypeocratie daarover te schrijven en te vertellen hebben en de balans te vinden in het werk van de cultuurcritici van de moderne tijd.
Maar ik heb ook iets gekregen met antiekwinkeltjes. Ik sta vertederd met een oude schrijfset in handen, oude kroontjespennen en inktpotjes. Vanmorgen keek ik door de etalageruit naar een oude typemachines en zag deze al op mijn bureau staan. De winkel was gesloten, maar anders… Ik heb de neiging mij te omringen met oude technologie, met technologie die ’ooit’ ook eens als nieuw en wellicht revolutionair werd beschouwd maar nu verworden is tot een interessante curiositeit.
Nee, het is geen hang naar het oude schrijfproces. Ik heb geen behoefte om stapels papier vol te schrijven met een kroontjespen, noch om uren op een oude typemachine te kloppen. Maar het werkt wel verankerend, draagt bij aan een historisch besef dat geen kwaad kan bij het rondwandelen in wat de technologie van de toekomst ons belooft. Misschien is het geen hang naar het oude, maar wel een hang naar anachronismen, naar de confrontatie van oude met nieuwe technologie, om daarmee de Hypeocratie beter te doorgronden. Works for me.
Door Jan Stedehouder, op 8 juni 2013 De storm over het grootschalig afluisteren van ons dataverkeer via bedrijven als Google,Yahoo en Microsoft zal nog wel een paar dagen woeden. De zogenaamde Safe Harbour-bepaling blijkt toch niet zo ‘safe’ te zijn, al kon je je überhaupt afvragen of aan deze zelfcertificering enige harde garanties ontleend mochten worden. En als je maar over een beetje historisch besef beschikt en de berichtgeving over het ‘internet’ en veiligheidsdiensten hebt gevolgd, dan kan het bestaan van een programma als Prism weinig verrassend zijn geweest. Een aantal maanden geleden vertelde de FBI al dat voor hen het ontwikkelen van de capaciteit om real-time versleutelde communicatie (lees Skype en versleutelde mail en chat) af te kunnen luisteren een speerpunt was voor 2013. Ergo, de rest was al gerealiseerd. De adviezen om nu met handige plugins ons dataverkeer te versleutelen zijn hiermee ook gelijk in een nieuwe context geplaatst.
Anyway, ‘we’ zijn boos, verontwaardigd, bla bla bla. Het grote tegenargument is ook al gepresenteerd: terrorisme is erg, en ja, terrorisme bestrijden kan niet zonder fundamentele digitale burgerrechten te beschermen. Volgens mij gebruiken landen als Iran en China soortgelijke argumenten om het vrije verkeer via het internet aan banden te leggen, maar dat terzijde. Terrorisme is erg, terrorisme is verschrikkelijk, terrorisme is een aanval op onze ‘way of life’, een aanval op onze fundamentele vrijheden en dus …
De vraag is nu: “Hoe boos ben je werkelijk?”.
Ben je boos genoeg om als soevereine overheid te zeggen: “En nu is het genoeg!” om vervolgens de betreffende bedrijven snoeihard uit te sluiten van het leveren van producten en diensten aan Nederlandse overheden, bedrijven, organisaties en burgers? Dus, geen iPhones meer, geen iPad scholen, geen Windows, geen Office 2013 of Office 365, geen Google apps, geen Google +, geen Bing, geen Yahoo search. Dus, een compleet verbod op het afnemen van clouddiensten die maar op enige manier aan de Verenigde Staten gelinkt zijn.
Ben je boos genoeg om te kappen met het gebruiken van Android smartphones, iTunes, Outlook.com, Facebook en zo’n alle populaire sociale media? Ben je boos genoeg om eindelijk eens wat basale digitale vaardigheden aan te leren voor het hosten van een eigen mailserver, het inrichten van een eigen Open VPN server, om niet een gratis dienst te gebruiken omdat ‘het zo handig is’.
Kortom, zijn we met zijn allen boos genoeg om onze digitale soevereiniteit terug te pakken en met hand en tand te verdedigen, net zoals de mariniers in de meidagen van 1940 de Nederlandse soevereiniteit in Rotterdam verdedigden. Ja, ik weet het, uiteindelijk moesten ook die mariniers de wapens neerleggen, na het platgooien van het centrum van Rotterdam. Nou, en?
Door jan, op 31 mei 2013 Voor Hypeocratie bekijk ik onder andere, wat ik maar heb genoemd, het Neo-Luddiete Discours. Dit omvat – voor mij- de argumenten van de cultuur- en technologiecritici. Dat ik ze schaar onder het Neo-Luddiete Discours betekent niet (altijd) dat deze critici een anti-technologische houding hebben, maar het totaal van hun argumenten draagt wel bij tot een meer afstandelijke, kritischer houding ten aanzien van technologische vernieuwing. Een van de critici is Evgeny Morozov met zijn meest recente boek: “ To Save Everything, Click Here…“. Morozov heeft scherpe kritiek op de goeroe’s van Silicon Valley met hun schier onbegrensde geloof in een technologische oplossing voor ieder probleem in de wereld. Het betoog van Morozov werd door Alexander Klöpping in een tweet richting Yuri van Geest als volgt samengevat: “@vangeest laatste boek van Morozov al gelezen? Alles wat jij liefhebt, singularity, qs, etc wordt kapot gemaakt”. Wat draagt Morozov, wat mij betreft, bij aan het Neo-Luddiete Discours en aan het begrip van de centrale vraag in Hypeocratie? Voor wie niet alles wil lezen, het korte antwoord  : “To Save Everything, Click Here…” wijst terecht op het te vaak ontbreken van historisch bewustzijn bij de goeroe’s van (misschien niet zo) nieuwe technologieën waardoor de vernieuwingen in het ’nu’ eerder als revolutionair en schokkend ervaren (kunnen) worden, samengaand met een vrijwel onbegrensd geloof in technologische oplossingen voor maatschappelijke problemen. Morozov schiet echter tekort in het onderbouwen van zijn these en vervalt daarbij tot hetzelfde simplisme en reductionisme dat hij de goeroe’s verwijt. Op het gebied van open ICT is dat – voor mij- het meest zichtbaar en dat roept vraagtekens op over de juistheid van zijn onderbouwing op andere gebieden die in het boek worden besproken. Het sleutelargument dat onvoldoende rekening wordt gehouden met relevante historische, sociale, culturele, economische en politieke contexten bij het begrijpen en duiden van de ontwikkeling van technologieën is nauwelijks nieuw te noemen, evenmin als een ander sleutelargument dat keuzen van actoren nooit waardenvrij zijn (en de daaruit voortvloeiende technologie dat evenmin kan zijn). Iedere zichzelf respecterende historicus kan daar een boom over opzetten, maar Morozov doet het voorkomen alsof hij de waarheid daarvan ontdekt heeft. Goed, pedante arrogantie is te vergeven (en het resulteert in goede kijkcijfers), maar dan moet de inhoudelijke argumentatie wel solide zijn. Dat is niet zo bij Morozov en hij komt niet echt tot een goed alternatief, tot een antwoord op de vraag: “Okay, en hoe nu verder?”. Dat laatste is een zwakte van de meeste historici: ze kunnen een goede, zelfs briljante analyse geven, maar wat je daar verder mee moet is ook voor hen niet duidelijk. Voeg daarbij de openlijke minachting van Morozov voor zijn opponenten en je hebt eigenlijk gewoon een slecht boek dat lekker gehyped kan worden.
Door jan, op 17 mei 2013 Op de website van het boek Hypeocratie staat nu een artikel over de aanpak die ik ga hanteren. Voor de liefhebbers staan in het artikel linkjes naar twintig gedeelde notitieboeken in Evernote waar ik het ruwe bronnenmateriaal in bewaar. De site zelf staat redelijk in de steigers. Ik wil nog wat stoeien met de grafische elementen en het thema kan me nog definitief bekoren. Maar voor nu kan het schrijven op de online werkstek beginnen.
Door jan, op 15 mei 2013 Een van de leidende vragen voor “Hypeocratie” is: “Waarom begrijpen wij technologie niet?”. Het is een wat vage vraag en het is riskant om een container als ‘technologie’ te gebruiken. Maar goed, het boek is ook nog niet af. Eén antwoord vond ik vorige week in het boek “Technopoly” van Neil Postman. Geen nieuw boek (jaartal), maar zo’n beetje tot het voorlaatste hoofdstuk resoneerde Technopoly erg sterk met gedachten en meningen die ik in de loop der jaren heb gehad en ontwikkeld. Een van Postman’s centrale thesen is dat ‘we’ het ethisch en historisch bewustzijn zijn kwijtgeraakt waarmee we technologie kunnen duiden en op een verantwoordelijke manier gebruiken (in een ander artikel ga ik hier wat dieper op in). En dan komt het bericht voorbij over het College van Bestuur van de HvA dat letterlijk de stekker trok uit de 3D-printer waarmee docenten bezig waren om een pistool af te drukken. Dit laatste omdat ze een discussie met de studenten wilden uitlokken over de ‘vrijheid van informatiedeling’. Het ‘nou nou’ was hoorbaar. De docenten werden -voor even- helden en voorvechters van de vrijheid. Mijn reactie -duidelijk geïnspireerd door Technopoly- was een andere.
photo: The Library of Congress
Over nut en noodzaak van ethische discussies rond nieuwe technologie ben ik het snel met je eens, maar is het nodig om een pistool af te drukken om een discussie te beginnen over de ethische grenzen en risico’s van 3D printen? Moet je dan [. ..]
→ Lees verder: Ethisch gemankeerd?
Door jan, op 30 april 2013 Ik heb de afgelopen periode omschreven als ‘wandelen in een schrijversmist’, enerzijds wel weten welke kant ik op wilde met volgende schrijfprojecten, nog wat moeite hebbend om oudere projecten helemaal los te laten en anderzijds ook onvoldoende scherp voor ogen hebben waar de volgende boeken precies over moeten gaan. De containers waren wel duidelijk: Technology Barrier, over digitale geletterdheid, nieuwe technologie en de vraag waarom we die niet begrijpen; en Gekleurde wereld, over interculturele hulpverlening. Het werd ook niet veel scherper omdat ik helemaal geen zin had om te schrijven. Op een gegeven moment besloot ik om verschillende aangereikte artikelen te schrappen en de betrokkenen te informeren dat ik 2013 tot sabbatical had verklaard. Dat gaf rust.
photo: *PaysImaginaire*
‘Niks doen’ zit niet echt in mijn systeem en ik heb me de afgelopen maanden prima vermaakt met het kloppen op de deuren in Utrecht, met pastorale zorg, met lezingen. Ik merk dat ik daarmee een nieuw evenwicht in mijn leven heb gevonden. En dat prikkelt vervolgens weer het verlangen te gaan schrijven.
Maar goed, het ontbrak aan inspiratie en scherpte. De scherpte kwam, een beetje, door het verzoek van de uitgever om een outline voor Technology Barrier op te stellen. De inspiratie kwam, zoals wel vaker, door mij juist niet in het onderwerp te verdiepen maar te grasduinen in andere weiden, zoals de voedselindustrie, of te lezen over bijvoorbeeld de geschiedenis van Scientology, de financieel-economische crisis en de rol van banken, of [. ..]
→ Lees verder: Van Technology Barrier naar Hypeocratie
Door jan, op 22 april 2013 “Jongere bang voor mobiel bankieren” kopte de Spits vanmorgen. De generatie die haar hele hebben en houwen op het internet plaatst en zonder – zo lijkt het soms – enige gêne het eigen gedrag en dat van anderen vastlegt op Youtube trekt de veiligheid van mobiel bankieren in twijfel. Alleen de 65+-ers vinden het nog enger. Terechte angst of niet? Dit was echter niet het enige bericht dat vandaag op mijn radarscherm kwam waarbij de vraag: “Ben jij bang voor nieuwe technologie?” te rechtvaardigen is.
photo: Paul Keller
Wat te denken van het artikel over het Amerikaanse bedrijf Citizen dat de gezondheid van haar medewerkers hoog op de agenda heeft staan. Daar kunnen we toch niets op tegen hebben? Totdat je beseft dat het bedrijf tools uit Quantified Self gaat gebruiken. Leg maar vast hoeveel je werkelijk beweegt, hoeveel en wat je eet, et cetera et cetera. Vervolgens worden die gegevens gedeeld met het bedrijf, uiteraard met het doel een maatwerkprogramma voor jou samen te stellen. Een strak plan of een onverantwoorde schending van de privacy van jou als medewerker?
Voor alle duidelijkheid, al dat ‘gedoe’ over privacy staat het maken van gezonde winsten alleen maar in de weg. Dat lijkt tenminste de boodschap te zijn van de lobbyisten die in dit Wall Street Journal-artikel worden besproken. Maatregelen die de privacy van medewerkers beschermen botsen met de belangen van investeerders…. en dat moeten we niet willen, toch? Via de [. ..]
→ Lees verder: Ben jij bang voor nieuwe technologie?
Door jan, op 19 april 2013 “Don’t talk to me about nutrition. Talk to me about taste, and if this stuff tastes better, don’t run around trying to sell stuff that doesn’t taste good”. Dit was de reactie van Stephen Sanger, CEO van General Mills, na een presentatie voor de giganten uit de voedselindustrie waarin ze werden gewaarschuwd voor de groeiende zwaarlijvigheid en gezondheidsklachten van Amerikanen en de bijdrage die hun producten daar aan leverden. Deze bijeenkomst in 1999, georganiseerd door Kraft (de concullega), was een poging om tot industriebrede afspraken over een sterk verminderd verbruik van zout, suiker en vet in voedselproducten te komen. Want, zo stelde Kraft, de voedselindustrie liep het risico soortgelijke claims als de tabaksindustrie aan de broek te krijgen. De opmerking van Sanger maakte korte metten met het voorstel van Kraft. Journalist Michael Moss onderzocht voor “Salt Sugar Fat: How the Food Giants Hooked Us” waarom de voedselindustrie enorme hoeveelheden zout, suiker en vet gebruikt om het eten voor ons zo aantrekkelijk én gemakkelijk mogelijk te maken. En waarom het zo lastig is om stappen terug te zetten.
photo: rutlo
Moss maakt in het boek een fascinerende reis langs fabrikanten als Nesté en Kraft, en krijgt van hen ook alle medewerking. Hij sprak met wetenschappers van Monell, een onderzoeksinstituut voor smaak en reuk, dat goeddeels door de voedselindustrie wordt betaald maar vervolgens wel behoorlijk onafhankelijk en kritisch los gaat. Moss ging ook op visite bij (voormalige) CEO’s en onderzoekers die binnen [. ..]
→ Lees verder: Boekbespreking: Salt Sugar Fat, en een les voor digitale geletterdheid
Door jan, op 2 april 2013 Als het gaat om het schrijven van een volgend boek wandel ik nog rustig door de mist. Ik merk dat ik niet kan schrijven van een ‘writer’s block’, want ik schrijf meer dan genoeg. Alleen niet online en niet aan mijn volgende boek. Het is meer een schrijversmist: ik weet globaal wel waar ik over wil schrijven, maar het geheel is nog niet scherp genoeg. Plus, ik heb – na het jaar in, jaar in één a twee boeken geschreven te hebben – ook even geen zin in een nieuw boek. Het wil niet zeggen dat ik stil zit. De afgelopen maanden ben ik een aantal maal geïnterviewd over ‘bring your own device’, recent nog voor het Financieele Dagblad (PDF). Het onderwerp blijft actueel al zie ik wel een verschuiving in hoe we in Nederland BYOD verder oppakken. Volgende week donderdag, 11 april 2013, geef ik een lezing over een onderwerp dat dichter bij het boek over ‘Technology Barriers’ ligt, met als titel “Genezen van het Big Brother-syndroom?”
Het is een lezing in het kader van de Cunningham Lindsey Masterclass 2013. Het thema van de masterclass, gericht op deelnemers uit de aansprakelijkheidswereld, is: “Het glazen huis. Manoeuvreren langs de scherpe randen van de privacy?!”. De lezingen pakken het onderwerp “privacy” op vanuit verschillende gezichtspunten. Ik vlieg het onderwerp aan vanuit het individuele perspectief en het raamwerk van digitale geletterdheid. De aankondiging van “Genezen van het Big Brother – syndroom” is:
Wij vertrouwen stemcomputers niet, vertrouwen de kastjes voor de kilometerheffing niet en [. ..]
→ Lees verder: Genezen van het Big Brother-syndroom?
Door jan, op 17 maart 2013 Een tijdje geleden besefte ik dat ik 10 jaar geleden ben begonnen met het schrijven van artikelen. Het was, destijds, een manier om mijn hobby – het spelen met en testen van eindgebruikerssoftware- enige structuur te geven. Drie jaar later kwam de kans voorbij om een boek te schrijven. Terugkijkend op de artikelen, boeken, nieuwsberichten en blogbeschouwingen zie ik een enorme productie met hier en daar een zelfgekozen ‘sabbatical’. Een periode als nu, een periode waarin ik nauwelijks tot niets op papier kan krijgen, is …. anders. Niet dat ik helemaal niets schrijf. Recentelijk heb ik de contouren geschetst van MyHealth, een uitwerking van het paradigma van radicale individualisering van ICT. Maar voor de rest heb ik ….geen …. zin. En, naarmate de weken verstrijken, vind ik het wel prima zo. Waar de mist over mijn schrijverschap maar niet wil optrekken wordt het op het spirituele vlak een heel stuk helderder.
De afgelopen weken maak ik, wat ik maar even noem, een spirituele herijking door. Maart en april zijn altijd al bijzondere maanden met als centrale dag de Gedachtenisviering, het stilstaan bij de dood van Jezus Christus (dit jaar op 26 maart). In deze periode besteed ik meer tijd ‘op straat’, ga ik vaker van huis tot huis. Dit jaar heb ik het gekoppeld aan extra activiteiten in de gemeente waar ik dien: herderlijke bezoeken, lezingen. Toevalligerwijs kreeg ik een uitnodiging om een presentatie te geven op het symposium ‘Geloof in de Geneeskunst’. Het is lekker druk en -naast mijn reguliere werk- heb [. ..]
→ Lees verder: Schrijversmist en spirituele herijking
|
Fragmenten "Fragmenten" is mijn persoonlijke website, de plek waar ik schrijf over de projecten en thema's waar ik bij betrokken ben, de boeken waar ik aan werk. In mijn leven probeer ik vast te houden aan wat in Psalmen 34:12 staat: "Wie is de man die lust heeft in het leven, die genoeg dagen liefheeft om het goede te zien?". Of het nu gaat om open ICT, digitale geletterdheid, interculturalisatie, of geloof en spiritualiteit, ik wil er mee bezig zijn om het goede te zien. Dat vereist soms, vaak wellicht, een scherp doordringen tot de kern van de zaak, een kritische beschouwing, het wegblazen van stof en slingers.
Fragmenten via RSS volgen?
|
|
