Wie is verantwoordelijk voor het falen van het NOiV-beleid?

Nee, maak je maar geen zorgen. Dit is niet de opmaat naar een volgende column over het NOiV-beleid . De titel is een verwijzing naar een mogelijke stelling voor het debat tijdens Softwarefreedom Day. Mijn voorstel was om te debatteren over de volgende stelling: “Het falen van het Nederlandse open standaarden- en open source beleid is voor een groot deel te danken aan de vrije en open source wereld zelf.” Stellingen zijn bedoeld om te prikkelen, om reacties uit te lokken, om het er met verve eens of oneens te zijn.

Zo’n stelling vereist natuurlijk ook een introductie. En die was natuurlijk ook onderdeel van het voorstel:

In het recente Open Source Jaarboek 2009-2010 geeft Kees Vendrik de gemeenschap mee om kort en krachtig (300 woorden) input te leveren aan de nieuwe kabinets(in)formateurs. Arda Gerkens verzuchtte toen al dat zij hoopte dat we daarin zouden slagen, want we zijn het over weinig onderwerpen eens. Vooralsnog heeft ze gelijk gekregen. De organisatie die de kar op dit punt zou trekken heeft nog niet eens een eerste concept opgeleverd.

En kijk even wat de bijdrage is geweest van de Nederlandse FOSS-gemeenschap in de afgelopen jaren? In 2009 heeft de gemeenschap toegestaan dat zij werd opgesplitst in een groepje dat mocht meepraten en een grotere groep die niet werd geïnformeerd, niet werd geconsulteerd. Verzoeken en geluiden om de participatie van de gemeenschap ook meer toe te spitsen op de sociale dynamiek in die gemeenschap werden genegeerd, ook door degenen die wel aan tafel bleven bij het NOiV.

Maar heeft die bredere gemeenschap dan wel iets te vertellen? Een uitspraak als: ‘De FOSS-gemeenschap hangt van amateurisme aan elkaar’ is de afgelopen jaren in verschillende vormen, ook binnen de gemeenschap, naar voren gekomen. Evenals: ‘Wat is jouw ‘claim to fame?’. We nemen elkaar graag de ‘vrije maat’.  Heb je al eens code geschreven? Zijn jouw werken wel onder een zo vrij mogelijke licentie vrijgegeven? Heb je een letter neergepend voor een van de FOSS-beleidsstukken? Dat is al beroerd genoeg, maar zodra een overheidsorganisatie of bedrijf de eerste stapjes zet in het open domein zijn wij er als de kippen bij om aan te duiden hoe zeer het nog te kort schiet bij het door ons gewenste ideaal. ‘Ons ideaal’ is dan nog niet eens collectief ingevuld, al zeggen we graag dat ‘de gemeenschap’ dat wil.

Hoe groot is die gemeenschap eigenlijk? Soms lijkt het indrukwekkend, maar in de praktijk is het wereldje erg klein, en ontmoeten we elkaar in wisselende organisatieverbanden. We zijn niet eens in staat ‘mee te doen’ op het niveau dat nodig is om het beleid én goed te beïnvloeden én zorg te dragen voor een effectieve uitvoering daarvan. En, o ja, laten we dan ook niet vergeten dat we erg op de Randstad zijn gericht, in het bijzonder op Den Haag en Amsterdam. Want de regio is zo ver weg.
De interne organisatorische en ideologische versplintering lijken we maar al te vaak belangrijker te vinden dan het opbouwen van een krachtig platform dat als een open, onafhankelijke en solide gesprekspartner het FOSS-beleid in Nederland mede vorm geeft. En we weten allemaal dat de kracht van FOSS-projecten ligt in de kwaliteit van haar ontwikkelaars en de dynamiek van haar gemeenschappen. Op beide punten hebben we het bij het FOSS-project ‘NOiV-beleid’ ernstig laten afweten.

Ik weet het: een grote knuppel in een klein hoenderhok. Zelf kan ik al verschillende vragen oproepen bij zowel de stelling als de introductie. Is het beleid wel gefaald? Wat is de FOSS-gemeenschap eigenlijk, en wat zou je daar ten aanzien van beleidsontwerp en -uitvoering van mogen verwachten? Is er wel behoefte aan een éénduidig platform of moeten we juist de diversiteit als kracht naar voren brengen?

Enfin, het voorstel heeft het om praktische redenen niet gehaald voor dit jaar. Maar dat hoeft niemand te beletten hier nu erg boos, of juist erg blij over te worden. En dat van zich af te schrijven. Veel plezier