Hypeocratie

Uitgesteld

Een blanke, in een gekleurde wereld

Uitgesteld

Column: Rekenkamer, bedankt!

Een maand geleden publiceerde de Algemene Rekenkamer het rapport “Open source en open standaarden bij de Rijksoverheid”. De Tweede Kamer wilde graag weten of, en in welke mate, kostenbesparingen waren te realiseren bij de overheden door de inzet van open standaarden en open source software. ‘Ons’ gevoel, dat van de open source wereld, is natuurlijk dat het geld voor het oprapen ligt. Maar ‘s lands rekenmeesters moesten dat ‘even’ vastleggen. Helaas, het liep anders. De Rekenkamer kwam met een rapport over een beperkt aantal overheden (alleen de Rijksoverheid) en voor een beperkt deel van de ICT-kosten. De open source wereld reageerde woest. Het rapport van de Rekenkamer werd compleet gefileerd: de definities deugden niet, de onderbouwing van de niet-aanwezige berekeningen deugde niet, relevante cases waren buiten beschouwing gelaten, de relatie tussen het wel aanwezige materiaal en de conclusies deugde niet. Hans Sleurink leverde de meest fundamentele kritiek op de Rekenkamer die door zich de rol van beleidsbepaler aan te meten ver buiten haar staatsrechterlijke taak was getreden. Minister Donner plaatste kanttekeningen bij de aannames van de Rekenkamer en de conclusies van het rapport. Vandaag, ongeveer een maand later, stuurde de Tweede Kamer een waslijst aan vragen richting de Rekenkamer en het kabinet. Het is duidelijk dat de Tweede Kamer niet blij was met het ongevraagde advies van de Rekenkamer om vooral geen hoge verwachtingen te hebben van de besparingsmogelijkheden door de inzet van open standaarden en open source software.

De Rekenkamer mag zich nu gaan verantwoorden over het proces dat tot het eindrapport heeft geleid. Tja, ik heb de Rekenkamer daarvoor gewaarschuwd, in een mailtje. Transparantie van het proces is voor dit onderwerp minstens zo essentieel als een goed eindrapport. De actie via LinkedIn (het openen van een besloten en gemodereerde discussiegroep), een experiment met sociale media, vond ik ook niet zo geslaagd. De vragen die de Tweede Kamer nu heeft gesteld gaan goeddeels over het proces. In een volgende column wil ik die vragen wat scherper onder de loep nemen, maar voor nu wil ik aangeven dat de Rekenkamer er goed aan doet een paar vragen niet te beantwoorden. Het is fijn dat de Tweede Kamer wil weten hoe de Rekenkamer denkt over het huidige en toekomstige open standaarden en open source beleid, maar het is niet des Rekenkamers daar een oordeel over te hebben.

Nu het rapport van de Algemene Rekenkamer vrijwel zeker in de prullenbak is verdwenen is -wat mij betreft- het belangrijkste succes al geboekt. Het rapport was slecht, zeer slecht, maar het had veel erger gekund. Als de Rekenkamer zich had beperkt tot een doorrekening van de beschikbare cases, aangevuld met een literatuurstudie en opmerkingen over de rammelende ICT-boekhouding van overheid, dan waren we verder van huis geweest. Het eindrapport was dan nietszeggend geweest, met alle ruimte voor alle partijen om de conclusies voor zichzelf te gebruiken. En was het open standaarden en open source beleid morsdood geweest. Het onderwerp had geen prioriteit meer bij de Tweede Kamer en het programmabureau NOiV was al aan het inpakken.

Het beroerde rapport heeft de open source gemeenschap én de Tweede Kamer wakker gemaakt. De Tweede Kamer zet de toekomst van open standaarden en open source weer op de agenda, en dan niet alleen voor het Rijk maar ook voor de decentrale overheden.  De open source gemeenschap wil nu een gezamenlijke visie neerzetten op open standaarden en open source in Nederland. Niets werkt zo verenigend als een duidelijke vijand, of het nu Microsoft of de Algemene Rekenkamer is ;-)  .

Kortom, het is een kwestie van tijd voordat we de Algemene Rekenkamer in alle oprechtheid dankbaar mogen zijn voor het redden van het open standaarden en open source beleid in Nederland.

Reageren is niet meer mogelijk..

Fragmenten

"Fragmenten" is mijn persoonlijke website, de plek waar ik schrijf over de projecten en thema's waar ik bij betrokken ben, de boeken waar ik aan werk. In mijn leven probeer ik vast te houden aan wat in Psalmen 34:12 staat: "Wie is de man die lust heeft in het leven, die genoeg dagen liefheeft om het goede te zien?". Of het nu gaat om open ICT, digitale geletterdheid, interculturalisatie, of geloof en spiritualiteit, ik wil er mee bezig zijn om het goede te zien. Dat vereist soms, vaak wellicht, een scherp doordringen tot de kern van de zaak, een kritische beschouwing, het wegblazen van stof en slingers.