Frankrijk verliest rechtszaak van Jehovah’s Getuigen

Het heeft tien jaar geduurd maar uiteindelijk heeft het Europese Hof voor de Rechten van de Mens (ECHR) Frankrijk een flinke tik op de vingers gegeven: Frankrijk heeft de vrijheid van godsdienst geweld aan gedaan door Jehovah’s Getuigen een extreem hoge belastingaanslag op te leggen. De Franse overheid had, met terugwerkende kracht, 60% belasting geheven over de giften die Jehovah’s Getuigen in de periode 1993-1996 hadden ontvangen, een bedrag van 58 miljoen euro. Dat was inclusief middelen die waren verzameld voor een humanitaire hulpoperatie in Rwanda in 1994. Het ECHR oordeelde dat de belastingheffing de vrije uitoefening van religieuze activiteiten ernstig verhinderde en daarom de vrijheid van godsdienst schond.

Het probleem is ontstaan in 1996. In dat jaar plaatste een parlementaire commissie Jehovah’s Getuigen op een lijst van sekten. De commissie adviseerde de Franse belastingdienst om organisaties op deze lijst aan een onderzoek te onderwerpen. De boekhouding was, zoals te verwachten, prima op orde. En de belastingdienst besloot met terugwerkende kracht 60% belasting te heffen over alle individuele bijdragen. Hoe wordt het werk van Jehovah’s Getuigen eigenlijk gefinancieerd?

Waar is het geld eigenlijk voor nodig? Simpel. Denk maar aan de kosten voor het drukken en distribueren van de tijdschriften, boeken en folders. Wij staan er wel mee aan de deur, maar ze komen niet uit de lucht vallen. Dan hebben we het ook over de kosten voor de gebouwen (onderhoud, energiekosten, et cetera). Het meeste werk wordt gedaan door vrijwilligers of door – wat wij noemen- volletijdsbedienaren, mensen die tegen kost en inwoning (met kleine toelage) zorgen voor het draaiende houden van de organisatie van Jehovah’s Getuigen (schrijven, vertalen, administratie, financiën, inkoop, distributie, onderhoud, noem maar op). 

Waar we geen geld aan uitgeven is het betalen van pastoors, priesters of dominees. In iedere gemeenten zijn ouderlingen aan het werk en die doen dit vrijwillig, zonder enige vorm van betaling. Dus, geen tienden en ook niet het afromen van de vrijwillige donaties om een salaris, huisvesting en auto van de voorganger te betalen. In een Koninkrijkszaal word je niet geconfronteerd met een donatieschaal, bijdragezak of stortemmer met een niet zo stille wenk daar jouw bijdrage te deponeren. In iedere Koninkrijkszaal staan, meestal ergens achterin, bijdragebussen. Wie wil, kan daar een vrijwillige donatie achterlaten. Daar staan geen mensen bij om te turven wie wel of niet langs is gelopen. Simpel, eenvoudig, niet ingewikkeld. 

Een deel van de bijdragen wordt gebruikt om de kosten van de lokale Koninkrijkszaal te betalen, de rest gaat naar het Wachttorengenootschap voor de overige kosten. En de belastingdienst van Frankrijk vond het nodig 60% van het geld uit die bijdragebussen voor de staatskas te vorderen. Sterker genoeg, de belastingdienst is hard bezig geweest een lijst samen te stellen van alle individuele donateurs, waarmee een aantal andere burgerlijke vrijheden werden geschonden.

Het ECHR heeft Frankrijk nu terug gefloten. Gelukkig maar. Burgerlijke vrijheden zijn een groot goed en moeten ten alle tijde beschermd worden tegen willekeur en de waan van de dag. Het waarborgen van de vrijheid van godsdienst is niet beperkt tot die godsdiensten waar je ‘toch niks mee hebt’, waar je ‘toch geen last van hebt’ of die vallen binnen een willekeurige definitie van ‘nationaal erfgoed’.