Hypeocratie

Uitgesteld

Een blanke, in een gekleurde wereld

Uitgesteld

Het Grote Racisme Experiment: een triest overzicht van de stand van zaken

Hoe dicht liggen gevoelens van superioriteit bij ons onder de oppervlakte? Hoe makkelijk laten we ons meeslepen door onze vooroordelen, of zelfs de vooroordelen van de ander, en zetten we die om in actieve handelingen van racisme en discriminatie? Zijn we wel in staat om te ervaren hoe anderen dag in dag uit moeten leven onder nooit aflatend discriminerend gedrag? Als iemand die een fors deel van zijn leven in een “gekleurde wereld” heeft geleefd en nog leeft heb ik de antwoorden klaar. Al ruim voor de opkomst van “we moeten problemen eerlijk benoemen” was Nederland veel minder tolerant dan wij destijds graag wilden zien. Ik herinner me maar al te goed dat mijn allochtone stagiairs van de opleiding Accountancy vrijwel geen stageplek kregen bij een van de grote kantoren kregen. “Onze klanten zijn niet klaar voor een turkse/chinese/marokkaanse/et cetera accountant”. Onaanvaardbaar en voor mij een reden om eens stevig in gesprek te gaan met de kantoren, gekoppeld aan een simpele boodschap: “Of we gaan dit veranderen, of jouw bedrijf gaat op de zwarte lijst en krijgt geen enkele stagiair meer!”. Het heeft destijds gewerkt. Niks geen quotumsysteem, maar samenwerking om stagiairs te werven op basis van positieve kwaliteiten.

Maar goed, Nederland is er niet op vooruit gegaan. Voor wie het wil zien zijn er tal van uitsluitingsmechanismen werkzaam op de arbeidsmarkt, de woningmarkt, in het onderwijs, in het uitgaansleven, in de dienstverlening. Subtiliteit is al geruime tijd verdwenen en het is tenenkrommend als je ziet hoe politiek links politiek rechts, rechts probeert in te halen als het gaat om allochtonenvraagstukken. “We” weten dondersgoed dat we daar mee bezig zijn, zijn daar ook trots op, want zijn immers gewoon hardwerkende blanke burgers met het hart op de tong die terecht hameren op aanpassing en integratie in de Nederlandse samenleving. Maar ja, wanneer is integratie en aanpassing genoeg voor de blanke medemens?

Mijn studenten destijds waren goed geïntegreerd en aangepast. Ze deden een van de zwaardere HEAO-opleidingen, spraken vloeiend Nederlands met een stevig Rotterdams accent. Naast de opleiding werkten ze en deden vrijwilligerswerk in de wijken. “Meneer, ik wil de anderen in de buurt laten zien dat een Marokkaan ook in een BMW kan rijden met hard werken.” Strak in het pak net zoveel uren draaiend als hun blanke collega’s. Een stageplek kregen ze er niet mee, want de naam Mohammed of Achmed stond op hun CV. Klaarblijkelijk was hun integratie en aanpassing niet genoeg. Of wat te denken van die jonge vrouwen die nu met een masters de arbeidsmarkt betreden, in Nederland geboren en getogen, maar wel een hoofddoek dragen vanuit een religieuze of culturele overtuiging? “We” hebben ons mening al klaar. Die is niet echt aangepast. In gesprekken met mijn Antilliaanse collega’s over integratie kwam ik maar tot een conclusie: Totdat je als zwarte vrouw getransformeerd bent in het evenbeeld van Pamela Anderson, wordt je niet als voldoende geïntegreerd en aangepast beschouwd! Het zal dus nooit genoeg zijn en dus zul je als niet-blanke Nederlander altijd tegen discriminatie en racisme aan blijven lopen.

Trouwens, ook als blanke niet-Nederlander heb je het niet makkelijk. Een Ierse vriend wist me te vertellen dat Nederlanders altijd weten hoe ze jou duidelijk moeten maken dat je een buitenlander bent.

Met deze achtergrond keek ik gisteren naar Het Grote Racisme Experiment, een Nederlandse toepassing van de Blue Eyes, Brown Eyes-workshop van Jane Elliot. Het was even wennen om iemand anders BEBE te zien doen. Ik ben een grote fan van Elliot. HGRE was minstens zo beklemmend, net zo ongemakkelijk en net zo hard als de sessies van Elliot zelf. Ik denk dat Jane langer was doorgegaan en de boodschap van ons eigen racisme nog harder en dieper erin had geslagen. Een ander interessant verschil was de mogelijkheid om van groep te wisselen, om je te kunnen identificeren met de onderliggende groep. Waar BEBE in de Amerikaanse context een scherpe omkering realiseert van blank en zwart, zie je dat bij HGRE niet. Zo divers is onze samenleving al geworden. Maar de centrale boodschap over racisme en discriminatie bleef overeind, dus kudos voor BNN.

Tegelijkertijd ben ik triest. Hier zat een groot gezelschap jonge mensen, opgegroeid in een wereld met leeftijdsgenoten met tal van etnische, religieuze en culturele achtergronden, met verschillende seksuele voorkeuren. En nog steeds kunnen ze de diversiteit niet als “normaal” bezien. Gelukkig waren er een paar die niet aan het experiment mee konden doen, die weigerden meegesleept te worden. Maar hoeveel beter was het geweest als dit gezelschap van, pakweg, dertig jongeren “en masse” had geweigerd zich te laten opsplitsen. BEBE bestaat bijna vier, vijf decennia, en er is vaak genoeg aandacht voor geweest, maar de simpele mechanismen om mensen in twee willekeurige groepen op te delen en ze tegenover elkaar te plaatsen zijn nog even effectief, zelfs voor een generatie die toch echt beter had moeten weten.

BNN heeft het prima gedaan met HGRE. Maar het laat, helaas, opnieuw zien dat we als samenleving nog weinig zijn gegroeid.

Ter aanvulling

Zoals bijna te verwachten werkt een artikel als dit als een rode lap op de stier van sommigen. Heb je een hele sterke mening over allochtonen en wil je die ventileren? Prima, maar niet op deze webstek. Ik laat alleen inhoudelijke, ter zake doende commentaren door. :-)

2 comments to Het Grote Racisme Experiment: een triest overzicht van de stand van zaken

  • v

    Heel mooi geschreven! Het doet me goed om zulke stukken te lezen. Het is heel jammer dat er nog steeds mensen zijn die dit niet wilt inzien of wilt begrijpen. Ze staan er meestal niet open voor, omdat het hun niet goed uit komt. Dit door vele andere redenen. Sommige kunnen het daadwerkelijk niet begrijpen, omdat ze het niet weten of kunnen weten. Ze weten eenmaal niet beter door hun kennis, opvoeding, kring, etc. Men gaat of ging er van uit dat er geen sprake was van racisme meer, omdat we in het jaar 2013 leven. Men denkt beter te weten dan mensen van vroeger. Het is immers een multi culturele land geworden en die slaven tijden zijn we ook allang voorbij. Maar de harde waarheid is dat racisme nooit verdwenen is en zal ook nooit verdwijnen! In de hele wereld werd van ouds af aan alleen maar gewezen op onze verschillen ipv op onze overeenkomsten als een mens zijnde. Bovendien als een mens niet eens goed en eerlijk is voor zichzelf dan kan je toch al niet verwachten dat degene goed en eerlijk zal zijn naar anderen toe? Streef ernaar om een goed mens te zijn en dat als eerst voor jezelf, je familie en vrienden. De rest komt vanzelf wel en mensen zullen naar u opkijken door u daden. Nogmaals mijn complimenten voor u initiatief!

  • Laila

    “Ze staan er meestal niet open voor, omdat het hun niet goed uit komt.”

    Het is lasig om je superioriteit status op te geven. Als je dit kunt ben je een verdomd goed mens.

Fragmenten

"Fragmenten" is mijn persoonlijke website, de plek waar ik schrijf over de projecten en thema's waar ik bij betrokken ben, de boeken waar ik aan werk. In mijn leven probeer ik vast te houden aan wat in Psalmen 34:12 staat: "Wie is de man die lust heeft in het leven, die genoeg dagen liefheeft om het goede te zien?". Of het nu gaat om open ICT, digitale geletterdheid, interculturalisatie, of geloof en spiritualiteit, ik wil er mee bezig zijn om het goede te zien. Dat vereist soms, vaak wellicht, een scherp doordringen tot de kern van de zaak, een kritische beschouwing, het wegblazen van stof en slingers.